2023-11-24 09:59:13

Jasło | Kultura i Sztuka

Akcje dywersyjne AK w okupowanym Jaśle

20 listopada 2023 roku w Miejskiej Bibliotece Publicznej w Jaśle, w ramach cyklu „Rozmowy o regionie”, odbyły się spotkania z Piotrem Hudymą, który opowiedział o akcji „Gamrat” w 80. rocznicę zdobycia przez AK  broni z niemieckiej rusznikarni w Krajowicach.
Przed południem w wykładzie uczestniczyła młodzież z Zespołu Szkół Budowlanych w Jaśle.
Rozpoczynając spotkanie prelegent przypomniał podstawowe fakty z historii II wojny światowej, mówił o konsekwencjach przegranej kampanii wrześniowej i rozbiorze terytorialnym po równoczesnej agresji Sowietów na Polskę. Już pierwszego dnia wojny niemieckie bombowce dokonały nalotu na lotnisko w Moderówce i Krośnie. 8 września wojska niemieckie wkroczyły do Jasła, a po nich oddziały policyjno-wojskowe, które stworzyły silny i szeroko rozbudowany aparat terroru. Ruch oporu i powstanie organizacji konspiracyjnych stały się w tej sytuacji koniecznością.
Ważną rolę w ich tworzeniu i scalaniu na tym terenie miał posiadający wiedzę i doświadczenie żołnierskie Józef Modrzejewski ps. „Lis”, który – wtedy w randze porucznika – został komendantem Obwodu ZWZ-AK Jasło. Drugą ważną postacią jasielskiej konspiracji był ppor. Zenon Sobota ps. „Korczak”, dowódca KEDYWU w Podokręgu AK Rzeszów. Rok 1943 okazał się rokiem przełomowym w historii drugiej wojny światowej. Niemcy zaczęli przegrywać na wszystkich frontach, ponieśli klęskę w bitwie pod Stalingradem i Kurskiem, nastąpił desant wojsk alianckich na Sycylii. Organizacje podziemne mogły podjąć skuteczniejsze działania sabotażowe, dywersyjne i wywiadowcze. W Jaśle doszło do dwóch takich spektakularnych działań – przeprowadzonej przez zespół „Korczaka” akcji „Pensjonat”, której celem było uwolnienie żołnierzy podziemia z więzienia okupacyjnego i dowodzonej przez „Lisa” akcji „Gamrat” polegającej na zdobyciu broni i amunicji z niemieckiej rusznikarni w Krajowicach. Piotr Hudyma przedstawił uczestnikom spotkania dokładny przebieg tej akcji, podkreślając jej ważne znaczenie psychologiczne i moralne; akcji, która pokazała okupantowi, że polskie państwo podziemne potrafi działać sprawnie. Zdobyte uzbrojenie było istotne także dla późniejszej operacji wojskowej „Burza”. Prelegent opowiedział szerzej o roli jaką odegrał w akcji „Gamrat” Tadeusz Szymański ps. „Borys”, główny jej organizator na terenie rusznikarni.
Na spotkaniu popołudniowym Piotr Hudyma podkreślił, że ziemia jasielska dla Niemców w okresie II wojny światowej przedstawiała wyjątkową wartość, zarówno ze względów strategicznych jak i gospodarczych (ważny węzeł komunikacyjny, gaz ziemny, przemysł naftowy, prochownia „Gamrat”).
Uwagę słuchaczy skierował na ważne postaci związane z akcją „Gamrat”. Wojenne losy Józefa Modrzejewskiego i Tadeusza Szymańskiego są bardzo podobne - byli żołnierzami, uczestniczyli w kampanii wrześniowej, uciekli z transportu jenieckiego, aktywnie działali w partyzantce. Powojenne całkowicie różne – Modrzejewski przedostał się na Zachód, Szymański zginął kilka miesięcy po zakończeniu wojny.
Piotr Hudyma od wielu lat prezentuje historię Jasła korzystając z różnych mediów. W 2013 roku stworzył pierwszy komiks „Akcja Pensjonat w 114 obrazkach, 21 portretach i niewielu słowach”, który w formie broszurowej ukazał się w 2018 roku. W tym roku powstała „Akcja Gamrat albo historia cichego bohatera” kontynuująca tę formę opowiadania o mieście, z którego pochodzi. W konkluzji prelegent stwierdził, że w jego ocenie zburzenie miasta i te dwie akcje stanowią zespół najważniejszych wydarzeń z wojennej historii Jasła. Według niego powinny być one nadal ze szczególną starannością badane i analizowane, a wiedza o nich upowszechniana.


nowsza
starsza

Więcej z Jasła

Więcej z działu Kultura i Sztuka


2024-03-01 10:16:35

Rusza rekrutacja do klas I miejskich szkół podstawowych

Rusza rekrutacja do klas I miejskich szkół podstawowych

4 marca rozpoczynamy rekrutację do klas pierwszych miejskich szkół podstawowych. Trwać będzie ona do 25 marca, przy czym zapisy odbywają się wyłącznie w formie elektronicznej. Na terenie Jasła znajduje się dziewięć miejskich szkół podstawowych. Są to: - ...

2024-02-29 06:09:14

Ruszył nabór wystawców na III Jasielskie Targi Pracy, Edukacji i Kariery

Ruszył nabór wystawców na III Jasielskie Targi Pracy, Edukacji i Kariery

Jesteś przedsiębiorcą? Szukasz pracowników do swojej firmy? Nie wiesz jak do nich dotrzeć? Weź udział w III Jasielskich Targach Pracy, Edukacji i Kariery organizowanych przez Miasto Jasło w partnerstwie z Jasielskim Stowarzyszeniem Przedsiębiorców. Targi odbędą ...

2024-02-29 06:05:33

Do 1 marca trwa badanie ankietowe

Do 1 marca trwa badanie ankietowe

Do 1 marca trwa badanie ankietowe na temat adaptacji do zmian klimatu – zapraszamy do udziału Miasto Jasło przystąpiło do przygotowania Miejskiego Planu Adaptacji do zmian klimatu do 2030 roku (MPA). Dokument ma pomóc jak ...

Twórczość czytelników: Fotografia
2024-02-27 17:32:06

Kocie łapki w Klubie Czytających Rodzin

Kocie łapki w Klubie Czytających Rodzin

Koty są znane ze swojej niezależności, elegancji i samodzielnego charakteru. Są również cudownymi towarzyszami, potrafią wnieść w nasze życie wiele radości i spokoju. 17 lutego obchodzimy Światowy Dzień Kota. Z tej okazji uczestnicy Klubu Czytających Rodzin ...

Twórczość czytelników: Poezja
2024-02-27 17:27:54

27 lutego - Światowy Dzień Organizacji Pozarządowych

27 lutego - Światowy Dzień Organizacji Pozarządowych

Ponad sto organizacji pozarządowych – stowarzyszeń, fundacji, klubów sportowych, uczniowskich klubów sportowych, spółek non-profit, kościelnych osób prawnych aktywnie działa na terenie Jasła. Dzisiaj, 27 lutego, obchodzą swoje święto. Jasielskie organizacje działają praktycznie we wszystkich obszarach ze ...